Çayönü'nde 9 bin yıllık madencilik işliği keşfedildi

Diyarbakır'daki Çayönü Tepesi'nde yürütülen kazılarda, M.Ö. 6900 yıllarına tarihlenen ve madencilik faaliyetlerine dair önemli kanıtlar sunan bir işlik ortaya çıkarıldı. Keşif, bölgedeki madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca kesintisiz sürdüğünü kanıtlıyor.

Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde yer alan tarihi Çayönü Tepesi'nde gerçekleştirilen 2026 yılı kazı çalışmaları, insanlık tarihinin üretim teknolojilerine dair önemli bir bulguya sahne oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen kazılarda, yaklaşık 9 bin yıl öncesine ait olduğu belirlenen bir madencilik işliği gün yüzüne çıkarıldı.

M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen ve yaklaşık 5 metrekarelik bir alanı kapsayan bu özel mekân, yerleşmenin batı kesiminde bütüncül bir şekilde belgelendi. İşliğin merkezinde taş döşemeli bir çalışma alanı bulunurken, çevresindeki altı adet dikme deliği, alanın bir gölgelikle örtülmüş olabileceğine işaret ediyor. Bu mimari düzenleme, üretim faaliyetlerinin bilinçli ve planlı bir şekilde gerçekleştirildiğini gösteriyor.

Yapılan incelemelerde işlik içerisinde ve yakın çevresinde çok sayıda malakit örneği ile bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler ele geçirildi. Buluntuların ham maddeden yarı mamul ve işlenmiş ürüne kadar farklı aşamaları temsil etmesi, Çayönü'nde madenciliğin sadece ham madde teminiyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda uzmanlaşmış bir üretim süreci içerdiğini kanıtlıyor.

Çayönü Tepesi'nde bakır ve malakit kullanımının izleri M.Ö. 9100'lere kadar uzanırken, yeni keşfedilen bu işlik, bölgedeki madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıllık bir süreç boyunca devam ettiğini ortaya koyuyor. Bakan Mehmet Nuri Ersoy, bu keşfin geçmişin izlerini geleceğe taşıma noktasında büyük önem taşıdığını vurguladı.

Kazı sezonunda ayrıca, yerleşmenin kültürel sürekliliğine dair yeni veriler de elde edildi. Batı alandaki çalışmalarda, M.Ö. 6800–6600 yıllarına tarihlenen Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlek parçaları tespit edildi. Arkeologlar, bu buluntuların kesin kronolojisini belirlemek amacıyla Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerin devam ettiğini belirtti. Çayönü'ndeki bu yeni keşif, Neolitik Dönem'in yerleşik yaşam, tarım ve zanaat uzmanlaşması gibi büyük dönüşümlerini anlamak adına kritik bir veri kaynağı olarak değerlendiriliyor.

1 kaynak ve 5 yapılandırılmış olgu üzerinden hazırlanmış editoryal doğrulama özeti.

Diyarbakır Çayönün'de 9 bin yıllık madencilik işliği gün yüzüne çıkarıldı